Home » Δημοσιεύσεις - Άρθρα » ΑΥΤΙΣΜΟΣ: ΕΝΑΣ ΔΥΣΚΟΛΟΣ ΜΑ ΣΥΝΑΡΠΑΣΤΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ
Οκτ
31

Ο αυτισμός είναι μια λέξη που ακούγεται όλο και περισσότερο στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια με τις -ιδιωτικές – παρεχόμενες υπηρεσίες να αυξάνονται διαρκώς. Όμως η εικόνα πολλών ανθρώπων για τον αυτισμό κάθε άλλο παρά ξεκάθαρη είναι: στερεότυπα, υπερβολές και ανακρίβειες διαστρεβλώνουν την πραγματικότητα. Τι είναι λοιπόν ο αυτισμός; Ποια χαρακτηριστικά παρουσιάζουν τα άτομα που ανήκουν στο φάσμα του αυτισμού και ποιοι είναι οι κατάλληλοι τρόποι παρέμβασης;

Ορισμός, επιδημιολογία, χαρακτηριστικά

Ο αυτισμός είναι μια αναπτυξιακή διαταραχή. Τα αίτια του δεν έχουν ακόμα διευκρινιστεί, γνωρίζουμε όμως ότι ο εγκέφαλος των αυτιστικών ατόμων είναι διαμορφωμένος διαφορετικά από εκείνον των νευροτυπικών (των ατόμων δηλαδή χωρίς αυτισμό). Το ποσοστό των αυτιστικών ατόμων διεθνώς είναι, σύμφωνα με πρόσφατες εκτιμήσεις, 1% (σημαντικά περισσότεροι άνδρες απ’ ότι γυναίκες για άγνωστους λόγους), ενώ στην Ελλάδα η επιδημιολογία είναι περίπου 1 στα 166 άτομα (σύμφωνα με στοιχεία της ιστοσελίδας της Ελληνικής Εταιρείας Προστασίας Αυτιστικών Ατόμων). Τα ποσοστά, εκ πρώτης όψεως, εμφανίζουν ραγδαία αύξηση συγκριτικά με προηγούμενες δεκαετίες. Όμως, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι παλαιότερα δεν ήταν διαθέσιμα τα σύγχρονα διαγνωστικά εργαλεία ούτε υπήρχε ενημέρωση περί του θέματος με αποτέλεσμα πολλά αυτιστικά άτομα να λαμβάνουν λανθασμένη διάγνωση ενώ άλλα να μην απευθύνονται καν σε ειδικούς. Συνεπώς, πιθανότατα τα δεδομένα προηγούμενων δεκαετιών να είναι ελλιπή και μη συγκρίσιμα με τα σημερινά.

Ως προς τη συμπτωματολογία, αυτό που παρατηρείται αρχικά στο παιδί, και συνήθως κινητοποιεί το περιβάλλον του, είναι η δυσκολία στην επικοινωνία.  Δε χρησιμοποιεί τη βλεμματική επαφή, δυσκολεύεται να κατανοήσει το λόγο των άλλων και παρουσιάζει καθυστέρηση στην ανάπτυξη του λόγου ή μπορεί να μην επικοινωνεί καθόλου λεκτικά. Γι αυτό και η διάγνωση της διαταραχής γίνεται από την ηλικία περίπου των 3 ετών και μετά, όταν η εκτίμηση της γλωσσικής ανάπτυξης μπορεί να γίνει με μεγαλύτερη ακρίβεια.

Ενδεχομένως να υπάρχουν δυσκολίες στον κινητικό συντονισμό, στην ικανότητα δηλαδή του ατόμου να συντονίζει το βηματισμό του ή να χειρίζεται αντικείμενα. Χαρακτηριστικές συμπεριφορές των ατόμων που βρίσκονται στο αυτιστικό φάσμα είναι ακόμα οι στερεοτυπίες, δηλαδή οι επαναλαμβανόμενες κινήσεις (π.χ. των χεριών).

 Σε επίπεδο νόησης, ένα ποσοστό των ατόμων με αυτισμό παρουσιάζει νοητική υστέρηση, κάποιοι «κανονικές» τιμές νοημοσύνης, ενώ άλλοι υψηλό επίπεδο νοητικών δεξιοτήτων. Ο τρόπος σκέψης των αυτιστικών ατόμων είναι ιδιαίτερος και πολύ ξεχωριστός. Κατανοούν το συγκεκριμένο, ενώ δυσκολεύονται στον αφηρημένο τρόπο σκέψης και στον μεταφορικό λόγο. Παρατηρούν τις λεπτομέρειες και, μέσα από τη δική τους διαφορετική θέαση των πραγμάτων, μπορούν να καταλήξουν σε πρωτότυπες λύσεις και ιδέες. Χρειάζονται υποστήριξη και εκπαίδευση για να ερμηνεύσουν κατάλληλα την εξωλεκτική επικοινωνία (όπως τις εκφράσεις του προσώπου) αλλά και για να κατανοήσουν τους κοινωνικούς κανόνες.

Αξίζει στο σημείο αυτό να σημειωθεί η τεράστια ποικιλομορφία των περιπτώσεων που ανήκουν στο φάσμα του αυτισμού στο οποίο περιλαμβάνονται άτομα με μεγαλύτερες δυσκολίες (απουσία λεκτικής έκφρασης, σημαντική δυσκολία στην αυτοεξυπηρέτηση), μέχρι άτομα πολύ λειτουργικά που χρειάζονται ίσως υποστήριξη σε συγκεκριμένους τομείς. Οι έντονες διαφοροποιήσεις μεταξύ των αυτιστικών ατόμων συνεπάγονται διαφορετικές ανάγκες που απαιτούν εξατομικευμένες παρεμβάσεις.

Παρεμβάσεις

Πολύς λόγος έχει γίνει και εξακολουθεί να γίνεται για τις παρεμβάσεις που είναι κατάλληλες για τον αυτισμό. Πολλοί γονείς, πόσο μάλλον τα παιδιά τους, ταλαιπωρούνται επί χρόνια και ξοδεύουν σημαντικά χρηματικά ποσά αναζητώντας το κατάλληλο ιδιωτικό κέντρο και περιμένοντας απαντήσεις από ειδικούς και δήθεν ειδικούς. Και όλα αυτά βέβαια στον ιδιωτικό τομέα αφού η κρατική μέριμνα είναι επιεικώς απολύτως στοιχειώδης και περιορίζεται σε ένα ανεπαρκές μηνιαίο επίδομα.

Το είδος της παρέμβασης είναι ένα ζήτημα κεφαλαιώδους σημασίας, αφού αυτή επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό τη συμπεριφορά και την εξέλιξη του αυτιστικού ατόμου. Άλλωστε ένας αρκετά διαδεδομένος μύθος συνδέει τα άτομα που βρίσκονται στο αυτιστικό φάσμα με βίαιη και επιθετική συμπεριφορά η οποία όμως είναι συνήθως αντίδραση σε μια ακατάλληλη παρέμβαση. Οι προσεγγίσεις οι οποίες φαίνεται να βοηθούν ουσιαστικά είναι κυρίως εκείνες που εστιάζουν στην ανάπτυξη της επικοινωνίας χρησιμοποιώντας μέσα εναλλακτικά του λόγου (π.χ. εικόνες, αισθητηριακές εμπειρίες). Έτσι, το άτομο αντί, για παράδειγμα, να πει τη λέξη <<νερό>>, δείχνει την εικόνα του νερού στο άτομο με το οποίο επικοινωνεί και μπορεί στη συνέχεια να συμβολοποιήσει λεκτικά αυτήν την εικόνα ή αυτή την αίσθηση, δηλαδή να σχηματίσει φράσεις ή και προτάσεις με εικόνες (μέθοδος PECS).

Συνήθως, οι διεπιστημονικές παρεμβάσεις είναι οι πιο ολοκληρωμένες αφού καλύπτουν πολύπλευρα τις ανάγκες του ατόμου. Η συνεχής και συστηματική εκπαίδευσή του φαίνεται ότι το βοηθά να κατακτήσει- έστω σε κάποιο βαθμό- την αυτονομία του, που είναι ίσως και ο κυριότερος στόχος. Η κοινωνικοποίηση είναι επίσης βασική προτεραιότητα της παρέμβασης και απαιτεί όχι μόνο προσπάθεια από την πλευρά του ατόμου αλλά και τη συνεργασία του πλαισίου εντός του οποίου πραγματοποιείται (π.χ. σχολείο). Πλέον και τα ίδια τα αυτιστικά άτομα οργανώνονται σε συλλόγους, αξιολογούν τις παρεμβάσεις, ενημερώνουν και ευαισθητοποιούν το ευρύ κοινό. Και μας δίνουν τη δυνατότητα να δούμε τον αυτισμό μέσα από μια διαφορετική, αυθεντική ματιά.

Κωνσταντίνα Καστελιώτη.

Επιμέλεια:  Ευγενία Σαρηγιαννίδη.

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «ALL ABOUT HEALTH», τεύχος 4.

, ,



Προσθέσετε απάντηση