Home » Δημοσιεύσεις - Άρθρα » Η εξοικείωση ως μέθοδος εξαχρείωσης των νοοτροπιών
Μάι
05

Ο πολιτισμός, τα ήθη, τα έθιμα και οι χρηστοήθειες ενός λαού καθορίζουν τους τρόπους σκέψης, την κοινή λογική, τα αυτονόητα και τα αδιανόητα ενός λαού. Σε όλο το δυτικό κόσμο, αλλά τις τελευταίες δεκαετίες ιδιαίτερα στην Ελλάδα, παρατηρούμε οι έννοιες της εξέλιξης και της προόδου να ταυτίζονται σχεδόν ντετερμινιστικά με την πολεμική εναντίον όλων όσων οι λαοί θεωρούσαν, στα πλαίσια της καθημερινής τους διαβίωσης, ως αυτονόητα η/και αδιανόητα, καθώς επίσης της κοινής βάσης συνεννόησης με τους συντοπίτες και τους οικείους τους.

Μια από τις πιο αποτελεσματικές μεθόδους επίτευξης της αλλαγής των νοοτροπιών είναι η εξοικείωση. Μερικά παραδείγματα: Η αιμομιξία, όπως υποτίθεται, θεωρείται ταμπού κι όμως σήμερα τίθεται στο τραπέζι των συζητήσεων επιτρέποντας στις αντικρουόμενες απόψεις να εκφράζονται και να συγκρούονται. Η παιδοφιλία άλλοτε ήταν αδιανόητη, τερατώδης και βαριά τιμωρητέα από την ελληνική κοινωνία. Σήμερα, σε κάθε αφορμή παιδόφιλων, που κάθε άλλο πια παρά σπανίζουν, γεμίζουν οι δέκτες της τηλεόρασης από ανατριχιαστικές λεπτομέρειες και «ειδικούς» που αναλύουν τα «βαθύτερα ψυχολογικά αίτια τέτοιων συμπεριφορών». Το ταμπού της ανθρωποφαγίας, που ούτε να το συλλάβουν στο νου τους δεν μπορούσαν οι προηγούμενες γενιές – κατά μείζονα λόγω δεν μπορούσαν να το κάνουν λέξεις, να το διατυπώσουν και να το συζητήσουν – σήμερα είναι όχι μόνο διανοητό, αλλά προσφέρεται και ως «εναλλακτικό» τηλεοπτικό οφθαλμόλουτρο στη μεσημεριανή ζώνη της Ολλανδικής τηλεόρασης και από εκεί ως απόσπασμα – video στο utube για όλο τον κόσμο που ενδιαφέρεται να δει πως είναι η «live ανθρωποφαγία» με τον φαγωνόμενο να συμμετέχει στην ίδια εκπομπή. Κάποτε η γνωστή «υπόθεση Δουρή» όχι μόνο είχε σοκάρει πραγματικά την ελληνική κοινωνία, αλλά εντυπώθηκε στο ελληνικό συλλογικό ασυνείδητο ως ένα από τα μεγαλύτερα, τερατώδη και αποτρόπαια εγκλήματα που συνέβησαν ποτέ σε ελληνικό έδαφος. Σήμερα, μέσα στο ίδιο έτος στην ελληνική επικράτεια δυο γνωστά εγκλήματα βασανισμού και φόνευσης παιδιών εκ μέρους των γονέων τους. Γύρω στο φθινόπωρο ένας πατέρας – παρουσία της μητέρας, έβρασε ζωντανό το βρεφικής ηλικίας παιδί του γιατί έκανε φασαρία. Κάποιοι «σοκαρίστηκαν», αλλά χωρίς να γίνει πολύ φασαρία, ξεχάστηκε. Λίγους μήνες μετά, ένας άλλος πατέρας, ιδίας καταγωγής με τον προηγούμενο τεμαχίζει και βράζει το παιδί του. (Αναφερόμαστε βεβαίως στη γνωστή σε όλους μας υπόθεση της μικρής Άννι.). Ξανασοκάρεται η ελληνική κοινωνία. «Ειδικοί» και Αναλυτές προστρέχουν στα τηλεοπτικά παράθυρα. Συζητείται, «ερμηνεύεται», «εξηγείται» και κλείνει και αυτή η υπόθεση Ο κατάλογος με ανάλογα παραδείγματα μεγαλύτερης ή μικρότερης βαρύτητας θα μπορούσε να συνεχίζεται επί μακρόν.

Ποιο είναι όμως το τίμημα όλων αυτών των αλλεπάλληλων παραδειγμάτων και της χρήσης τους για την ελληνική κοινωνία; Η διαδικασία είναι συνήθως περίπου η ίδια: Συμβαίνει κάτι που μόλις προηγουμένως ήταν α –δια –νόητο, που καταργεί κάθε τι που η κοινωνία θεωρούσε μέχρι χτες δεδομένο και αυτονόητο, κάτι που ξεπερνά την κοινή λογική, η οποία διέπει ακόμα και τις πιο ακραίες και εγκληματικές πράξεις. Στην αρχή οι άνθρωποι σοκάρονται, την επόμενη φορά σοκάρονται εκ νέου, μα λίγο λιγότερο και κάθε φορά λίγο λιγότερο, μέχρι που στο τέλος συνηθίζουν προσαρμόζοντας τη ζωή τους σε νέα αυτονόητα, οικοδομώντας νέες κοινές λογικές και νοοτροπίες σύμφωνα με τις οποίες στην θέση των παλιών αδιανόητων εγκαθίστανται τα νέα αυτονόητα. «Εδώ που φτάσαμε, όλα μπορούν να συμβούν!», αναφωνεί ο τηλεθεατής την ώρα που η εξαχρείωση και η αλλοτρίωση λαμβάνει χώρα στη συνείδησή του.

Ένα άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι αυτοκτονίες στην Ελλάδα. Πριν 30 – 40 χρόνια στην χώρα μας η αυτοκτονία ως πράξη ήταν εξαιρετικά σπάνια. Ας μην ξεχνούμε ότι η χώρα μας ακόμα μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του ’80 παρατηρούνταν πολύ χαμηλά ποσοστά αυτοκτονιών συγκριτικά με τον υπόλοιπο δυτικό κόσμο. Στις μέρες μας, έχει γίνει κομμάτι της καθημερινής ρουτίνας. Το τελευταίο παράδειγμα συνέβη στα τέλη Μαΐου στο μετρό της Ακρόπολης, όπου ένας νέος άντρας έκανε  «βουτιά» στις γραμμές του Μετρό. Οι αυτόπτες μάρτυρες και οι επιβάτες στην αρχή σοκάρονται, μετά όμως, βυθιζόμενοι εκ νέου στο τέλμα της εγωκεντρικής ατομικότητάς τους, «αρχίζουν να κλωτσάνε με μανία την πόρτα του συρμού, να ουρλιάζουν και να βρίζουν τον οδηγό, το μετρό, την κυβέρνηση», να ζητούν ταξί για να τους μεταφέρει στον προορισμό τους και πολλά άλλα που δημοσιεύει στην εφημερίδα «Πρώτο Θέμα» 22/05/2015 ένας αυτόπτης μάρτυρας.

Σε συνάρτηση λοιπόν, αφενός με αυτό το πολύ διευρυμένο πλαίσιο της «ανεκτικότητας» στο απαράδεκτο και αφετέρου με την προσχηματική ευαισθητοποίηση στα θέματα των ατομικών «ανθρώπινων δικαιωμάτων» και των δικαιωμάτων του χρήστη και του καταναλωτή προϊόντων και υπηρεσιών, βιώνουμε την βαθύτατη παρακμή της ελληνικής κοινωνίας. Όλος αυτός ο διάλογος και η δήθεν ενημέρωση, ιδίως με τους όρους με τους οποίους διεξάγονται, ενώ φαίνεται ότι αποσκοπούν στην ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης, γεγονός που επιφανειακά και πρόσκαιρα μοιάζει να αληθεύει, επί της ουσίας συμβάλλουν στην αναισθητοποίηση των κοινωνικών αντανακλαστικών.

 

Ευγενία Σαρηγιαννίδη

 

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Ποντιακή Γνώμη», Μάιος 2015, Έτος 7ο, Αρ. Φύλλου 74

, , , , , ,



Προσθέσετε απάντηση