Home » Δημοσιεύσεις - Άρθρα » Η επικοινωνία ως πράξη αμετάβατη
Οκτ
24

Η σύγχρονη μετανεωτερική κοινωνία διακρίνεται για την ξέφρενη και πολύβουη πολυλογία της. Ο λόγος που παράγεται διακρίνεται για την αποσπασματικότητα, την ασυνέχεια και την αστάθειά  του. Τα άτομα μιλώντας ταυτόχρονα ή παράλληλα με τους άλλους, αλλά σπάνια μαζί, δεν συν-διαλέγονται, αλλά μονολογούν συλλογικά κατασκευάζοντας ένα μωσαϊκό πολύχρωμης πολυφωνίας, το οποίο αποτελείται από θραύσματα λέξεων, σκέψεων και ιδεών, χωρίς όλα τούτα να συνθέτουν ένα κεντρικό πλαίσιο διαλόγου.Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το «υπερπληροφορημένο» διαδίκτυο με τους bloggers, τις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης, τους αρθρογράφους, τους συγγραφείς, που μετρώντας τα «κλικ», τα «Like» και τους «followers» που διαθέτουν, φαντάζονται πως μπορούν να έχουν αποτυπωμένη αριθμητικά μια ρεαλιστική εικόνα της κοινωνικής επιρροής τους, δηλαδή του αριθμού των ατόμων που τους «διάβασαν» ή τους «άκουσαν». Στην πλειοψηφία βέβαια των περιπτώσεων οι «αναγνώστες» ή οι «ακροατές» δεν μπορούν να ανακατασκευάσουν την επιχειρηματολογία του συγγραφέα ή του «συνομιλητή» διότι απλώς δεν έχουν προσέξει από την αρχή έως το τέλος όσα ειπώθηκαν.

Από πολιτισμικής άποψης, τα νέα στοιχεία της επικοινωνίας απορρέουν από μια γενικότερη τάση αποδιοργάνωσης, απορρύθμισης και διασκορπισμού των πλαισίων στα οποία εγγράφονται οι προσπάθειες των περισσότερων ατόμων να πλησιάσουν ο ένας τον άλλο σε σχετικά σταθερά και μακρόχρονα πλαίσια. Ως εκ τούτου, ο λόγος αποδεσμεύεται από τις συνέπειες που αναγκαστικά έφερε μέχρι σήμερα. Στόχος δεν είναι να περάσει ο ομιλητής ένα περιεχόμενο, δηλαδή ένα νόημα στον συνομιλητή του, αλλά  να συμμετέχει στο μεγάλο πανηγύρι της επικοινωνίας και αυτός με τη σειρά του, ώστε να μην αισθανθεί ότι αποκλείεται. Με άλλα λόγια, σημασία έχουν οι εντυπώσεις!

Ο σύγχρονος τεχνολογικός πολιτισμός της επικοινωνίας αρέσκεται λοιπόν στο να επαναλαμβάνει οτιδήποτε το κάθε άτομο έχει αποκομίσει από την εμπειρία του. Παρουσιάζεται έτσι ως ένας κόσμος μηνυμάτων που διαμορφώνεται από αποσπάσματα εμπειριών και εικόνων. Όπως το γράφει ο Bauman: «Διασημότητες εμφανίζονται και εξαφανίζονται καθημερινά, προβλήματα που απαιτούν αντιμετώπιση γεννιούνται κάθε ώρα και εξαφανίζονται μόλις γεννηθούν – και μαζί τους το ενδιαφέρον του κοινού. Η προσοχή έχει γίνει το σπανιότερο αγαθό.»[1]  Η διάσπαση λοιπόν της προσοχής, καθώς και η υπερκινητικότητα δεν είναι συμπτώματα που παρατηρούνται μόνον σε όλο και περισσότερα παιδιά, αλλά επίσης στο σύνολο του ενήλικου περιβάλλοντος μέσα στο οποίο μεγαλώνουν. Καλλιεργείται έτσι συστηματικά ένας νέος τρόπος σκέψης, που ορισμένοι κοινωνιολόγοι, όπως ο Bourdieu ονομάζουν «fast thinking». Ο εν λόγω τρόπος σκέψης συμβαδίζει με έναν στοχασμό που ταιριάζει με τα πρότυπα μιας ασυνεχούς και αποσπασματικής ζωής που αποφεύγει τις δεσμεύσεις και τις συνέπειες.  Οι ασυνάρτητοι μονόλογοι που μοιάζουν με διαλόγους επιτρέπουν στους συνομιλητές να ανακυκλώνουν στερεότυπα, αλλάζοντας απλώς το λεξιλόγιο που χρησιμοποιούν και αδιαφορώντας για το περιεχόμενο που αντανακλά.

Ας κλείσουμε με το Bauman: «Αν το οικοδομικό υλικό που προτιμούσε η νεωτερικότητα ήταν το ατσάλι και το μπετόν, αυτό που προτιμά η εποχή μας είναι το βιοδιασπώμενο πλαστικό». Εμείς θα προσθέταμε ότι είναι ίσως και ο χυλός. Ιδιαίτερα αυτός που θεωρείται «πολιτικά ορθός» ή αυτός που ανταποκρίνεται στα κριτήρια του εκάστοτε κυρίαρχου life style.

 

Ευγενία Σαρηγιαννίδη


[1] Bauman, Z. «Και πάλι μόνοι: Η ηθική μετά την βεβαιότητα», 1998, Αθήνα: Έρασμος, σ. 31

, ,



Προσθέσετε απάντηση