Home » Δημοσιεύσεις - Άρθρα » Η «θηλυκοποίηση» των νοοτροπιών
Φεβ
03

Η μεταμοντέρνα εποχή ανατέλλει διαχέοντας στον κόσμο τις αχτίδες της καινοτομίας, της ευελιξίας και της αλλαγής, συμπαρασύροντας στο διάβα της ανθρωπολογικούς τύπους κραταιούς και ισχυρούς μέχρι πρότινος, στους οποίους αναφερόταν ο Καστοριάδης στο βιβλίο του για την «Άνοδο της Ασημαντότητας»: εκείνον του εργάτη για τον οποίο η δουλειά του, παρ’ όλες τις συνθήκες, ήταν πηγή περηφάνιας, του βεμπεριανού δημοσίου υπαλλήλου, του αδιάφθορου δικαστή, του αφοσιωμένου στο καθήκον του εκπαιδευτικού. Θα συμπληρώναμε του ήρωα, του πολεμιστή, του πολίτη ή ακόμα και του ανθρωπολογικού τύπου του άντρα.

Ο πρωτοτυπικός αντρικός τύπος ήταν μέχρι πρόσφατα εκείνος ο «σκληρός», που ζούσε με πάθος και ταυτόχρονα με κάποια λιτότητα: Αξιολογούσε ως τιμή τα «ροζιασμένα χέρια», «δεν σήκωνε μύγα στο σπαθί του», είχε «καθαρό κούτελο για να μπορεί να κυκλοφορεί με ψηλά το κεφάλι», «μπορούσε να δώσει τη ζωή του για την ελευθερία», «τιμούσε τα παντελόνια που φορούσε» και διεκδικούσε με ενοχλητική συχνά επιμονή τη γυναίκα που ήθελε να στέκεται δίπλα του. Αυτό το πρότυπο έχει αρχίσει σταδιακά να αντικαθίσταται από εκείνο του «μετροσέξουαλ»: ένα κάπως πιο ψυχρό ή πιο ψύχραιμο μοντέλο κοινωνικών συμπεριφορών που ασχολείται συστηματικά με την εμφάνισή, εναρμονίζεται με τις νέες τάσεις στη μόδα, επενδύει στην εξωτερική εικόνα. Ο σύγχρονος άντρας οφείλει να είναι εξευγενισμένος, να διαθέτει λεπτεπίλεπτη και εύθραυστη κινησιολογία, να απεχθάνεται τις έντονες συγκρούσεις. Δεν αντέχει την ταλαιπωρία, κουράζεται εύκολα, μιλά με φωνή λεπτή, καθώς επίσης δεν διεκδικεί με ιδιαίτερο πάθος το έτερον ήμισυ, αλλά αντίθετα προτιμάει να συνιστά ο ίδιος αντικείμενο διεκδίκησης. Οι αξίες που πατροπαράδοτα χαρακτηρίζονταν ως αντρικός κώδικας τείνουν πλέον να θεωρούνται μονοκόμματες, δογματικές και να συνδέονται με αρνητικά φορτισμένους πρωτογονισμούς και υπανάπτυκτους ή φαλλοκρατικούς τρόπους σκέψης και δράσης.

Με άλλα λόγια, οι παραδοσιακές αντρικές αξίες της τιμής, της υπερηφάνειας, της αξιοπρέπειας και της λιτότητας, όπως και πολλές άλλες αρχές και ιδεώδη θυσιάστηκαν στο βωμό της εμπορευματοποίησης μιας διάχυτης κοινωνικής πραγματικότητας στα πλαίσια της οποίας άτομα και πράγματα μπορούν, αφού προηγουμένως κοστολογηθούν, αποκτήσουν δηλαδή μια «τιμή» και αγοραία αξία, να αποτελέσουν αντικείμενο συναλλαγής. Ο «αντρισμός» λοιπόν διαμεσολαβούμενος από τις απαιτητικές έως εξεζητημένα καταναλωτικές εικόνες μιας βαθύτατα εμπορευματοποιημένης και ιδεολογικής «γυναικείας χειραφέτησης», αλλοτριώνεται και μεταλλάσσεται, ώστε να συμβαδίζει και να συμπορεύεται με τα πρότυπα της καταναλωτικής κοινωνίας, όπως αυτά εκφέρονται από τις ιδεολογίες και τα αιτήματα ενός σύγχρονου και αγοραίου γυναικείου λόγου. Ο περιζήτητος άντρας πιστοποιείται πλέον από τα αγαθά που διαθέτει, από τα προϊόντα και τις υπηρεσίες  που μπορεί να καταναλώσει για να αγοράσει την κοινωνική του διάκριση και να επικυρώσει το κοινωνικό του status. Αγωνίζεται για την βελτίωση της πρόσβασης στη διανομή του πλούτου και όχι για τη δραστήρια συμμετοχή στην παραγωγή του. Για τον λόγο αυτό, η κατανάλωση ως διαδικασία ενέχει μια ενεργητική παθητικότητα η οποία συνταιριάζεται με την «θηλυκή» νοοτροπία που προπαγανδίζεται ως η mainstream στάση απέναντι στις ταυτότητες του φύλου.

Μέσα από μια τέτοια προοπτική, επιχειρείται η καταστολή της δημιουργικότητας, της ενέργειας και της κινητήριας δύναμης της παραγωγικής και γόνιμης περιόδου  της αντρικής νεότητας και η διοχέτευσή και εκτόνωση των δυνατοτήτων αυτών στην καταναλωτική επίδειξη. Αν ο αντρισμός ως κυρίαρχη κουλτούρα του χτες «άναβε τα αίματα», η «θηλυκοποίηση» των νοοτροπιών ως διαδικασία του σήμερα «σβήνει τις μηχανές», απονεκρώνοντας την ζωτικότητα ενός νεανικού ηλικιακά πληθυσμού που στο πεδίο των κοινωνικών συμπεριφορών του μοιάζει συχνά να υφίσταται επίσης κάτι σαν μια πρόωρη γήρανση.

Ευγενία Σαρηγιαννίδη

Δημοσιεύτηκε στην Μηνιαία Εφημερίδα Ποντιακή Γνώμη, Δεκέμβριος 2013, Έτος 5ο, Αρ. Φύλλου 57

, ,



Προσθέσετε απάντηση