Home » Δημοσιεύσεις - Άρθρα » Η κακοποίηση των γυναικών σε συνθήκες οικονομικής κρίσης
Ιαν
14

ΜΕΡΟΣ Αˊ

Η κακοποίηση είναι ένα πολύ σοβαρό φαινόμενο καθώς αφορά όλο και περισσότερες γυναίκες. Στην Ελλάδα το 2013 σημειώθηκε ραγδαία αύξηση των κρουσμάτων κακοποίησης κατά 47% σε σχέση με όλα τα προηγούμενα χρόνια, σύμφωνα με εκτιμήσεις που διαμορφώνονται βάσει στατιστικών στοιχείων που διατηρούν οι γραμμές ψυχολογικής υποστήριξης. Το φαινόμενο αυτό λοιπόν επηρεάζει σημαντικά τη ζωή πολλών γυναικών (με τη μία στις τρεις να έχει υπάρξει θύμα σωματικής βίας) και κάθε ευκαιρία ενημέρωσης γι αυτό μπορεί να συμβάλλει στην κινητοποίηση όλων μας.

Η κακοποίηση είναι η άσκηση βίας εις βάρος ενός ατόμου, στη συγκεκριμένη περίπτωση κατά μιας γυναίκας. Υπάρχουν διάφορες μορφές βίας: καταρχάς, η φυσική βία που είναι εμφανής ως προς τα αποτελέσματά της, όπως μώλωπες, σημάδια στο σώμα και στο πρόσωπο ή και πιο σοβαρούς τραυματισμούς, ώστε κάποιες φορές το άτομο να χρειαστεί νοσηλεία, η σεξουαλική κακοποίηση, όταν δηλαδή η γυναίκα εξαναγκάζεται σε σεξουαλική πράξη. Υπάρχει ακόμα η λεκτική βία που περιλαμβάνει προσβολές και χαρακτηρισμούς υβριστικού περιεχομένου. Τέλος, η ψυχολογική βία η οποία δεν είναι φανερή, όπως η σωματική βία, αλλά είναι κι αυτή επώδυνη και έχει σημαντική επιρροή στη γυναίκα. Κατά την άσκηση ψυχολογικής βίας, δημιουργείται ένα κλίμα φόβου και περιορισμού που παραλύει τη βούληση του θύματος και το καθιστά ανίκανο να αντιδράσει. Πολλές φορές οι διάφορες μορφές βίας συνυπάρχουν.

Περιβάλλον και συνθήκες κακοποίησης

Η κακοποίηση των γυναικών μπορεί να συμβαίνει σε διάφορα κοινωνικά περιβάλλοντα, όπως στον εργασιακό τους χώρο (π.χ. λεκτική βία), αλλά στο παρόν κείμενο θα εστιάσουμε στην ενδοοικογενειακή βία, δηλαδή στην κακοποίηση που δέχεται μια γυναίκα μέσα στο σπίτι της από τον σύντροφο ή τον σύζυγό της.

Ο άντρας παραδοσιακά ήταν επιφορτισμένος με το καθήκον να συντηρεί τη γυναίκα και την οικογένεια του, να προσφέρει οικονομική και συναισθηματική ασφάλεια. Σε συνθήκες οικονομικής κρίσης όμως, ο ρόλος αυτός γίνεται όλο και πιο δύσκολος. Δεν είναι καθόλου σπάνιο ο άντρας να χάνει τη δουλειά του και να νιώθει ανήμπορος, ευάλωτος και εκτεθειμένος στα μάτια της γυναίκας. Τότε μπορεί να την υποτιμήσει, να την προσβάλλει, να την κάνει να πιστέψει ότι δεν αξίζει, ακριβώς επειδή ο ίδιος νιώθει ότι βρίσκεται στη θέση αυτή. Ας σκεφτούμε την επίδραση που έχει η οικονομική κρίση στην καθημερινή μας ζωή, στο επιπλέον άγχος που νιώθουμε να ανταπεξέλθουμε σε όλες τις υποχρεώσεις, στο πόσο ικανοί νιώθουμε να διαχειριζόμαστε τα προβλήματά μας, στο πόσο λιγότερη υπομονή και ψυχραιμία δείχνουμε στις δυσκολίες που προκύπτουν.

Ως εκ τούτου, ο άνεργος που αισθάνεται θύμα αποκλεισμού και απομονώνεται από το εργασιακό του περιβάλλον, μεταθέτει συχνά τα συναισθήματα οργής και ματαίωσης αναζητώντας «αποδιοπομπαίους τράγους» – και το πιο εύκολο θύμα μιας τέτοιας μετάθεσης του θυμού θα είναι η σύντροφος ή σύζυγος του στο σπίτι, καθώς ενδεχομένως και τα παιδιά. Προφανώς, η παραπάνω ερμηνεία της ενδοοικογενειακής βίας σε βάρος της γυναίκας δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση μια έμμεση δικαιολόγησή της. Όμως, μας δείχνει πώς η κρίση πηγαίνει πολύ πέρα από τα οικονομικά προβλήματα και αφορά τις σχέσεις μας με τους άλλους και ειδικά με τα κοντινά μας πρόσωπα.

Ψυχολογική βία

Πώς νιώθει όμως η γυναίκα που κακοποιείται, όχι σωματικά, αλλά ψυχολογικά;  Ζει μέσα σε έναν φόβο που τον δημιουργούν οι απειλές (λόγου χάρη ότι ο σύζυγός της θα την αφήσει και εκείνη δε θα έχει πώς να ζήσει, ότι θα της πάρει τα παιδιά κλπ.). Ακούει διαρκώς πράγματα που της μειώνουν την αυτοπεποίθηση και την κάνουν αδύναμη (ότι δεν είναι ικανή να καταφέρει ακόμα και τα πιο απλά πράγματα, ότι δε μπορεί να κάνει τίποτα μόνη της, ότι οι άλλοι δεν την υπολογίζουν και δεν την εκτιμούν κλπ.). Η εικόνα που έχει η γυναίκα-όπως και το κάθε άτομο για τον εαυτό του- εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πώς την βλέπουν τα άτομα που είναι σημαντικά για εκείνην. Έτσι, όταν η γυναίκα εισπράττει διαρκώς από τον σύντροφό της, μέσα από τη στάση και τη συμπεριφορά του, την απαξίωση και την απόρριψη, σταδιακά οικοδομεί μια ανάλογη εικόνα για τον εαυτό της, δηλαδή πιστεύει ότι δε μπορεί να πατήσει στα πόδια της, να βασιστεί στον εαυτό της. Περιορίζεται λοιπόν σ’ αυτήν την κατάσταση νομίζοντας ότι δεν έχει τη δύναμη να αντιδράσει κι εδώ είναι η ουσία της ψυχολογικής βίας: μέσα στον διαρκή φόβο και την ταπείνωση, το θύμα φτάνει να πιστεύει ότι όντως είναι ανήμπορο να αντιδράσει.

Οι συνέπειες της άσκησης ψυχολογικής βίας, οι οποίες μπορεί να είναι πολλές και σοβαρές, θα αναφερθούν στο επόμενο μέρος του άρθρου.

 

Το άρθρο βασίζεται σε ομιλία που πραγματοποιήθηκε από την κ. Καστελιώτη Κωνσταντίνα, Ψυχολόγο, MSc Εγκληματολογίας, Συνεργάτιδα του Δικτύου «psy-counsellors» σε συνεργασία με τον Πανελλήνιο Σύλλογο Συμπαράστασης Κακοποιημένων γυναικών και Ανήλικων Παιδιών «Βοήθεια -Ελπίδα -Ζωή» στα πλαίσια εκδήλωσης του Συλλόγου Γυναικών Ασπροπύργου για την ενδοοικογενειακή βία.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «All about health», τεύχος 8.

 

, ,



Προσθέσετε απάντηση