Home » Δημοσιεύσεις - Άρθρα » Η κατακερματισμένη ταυτότητα του μετανεωτερικού υποκειμένου
Οκτ
03

ΕΙΝΑΙ Η CONCHITA  ΔΙΑΦΥΛΙΚΟ «CYBORG»…

Ή απλώς ένας ιδιώτης από την Αυστρία;

 

Ο κάθε «πολιτικά ορθός», με θράσος χιλίων πιθήκων, κάνοντας πολιτισμικά μαθήματα ανεκτικότητας, θα μας ρωτήσει: Τι είναι η Conchita; Αγόρι ή Κορίτσι; Τίποτα από τα δυο. Και αυτό είναι η καινοτομία της, θα μας πει!  Για όσους δε ενοχλεί την αισθητική τους ή προσβάλλει τα αξιακά τους πρότυπα, είναι επειδή είναι «ατελώς εξελιγμένοι πολιτισμικά», ίσως και «υπανάπτυκτοι», πιθανόν ομοφοβικοί, ενδεχομένως κατά βάθος φασίστες! Γεγονός που θα δυσαρεστούσε ιδιαίτερα τους ευρωπαίους Αυστριακούς και γερμανόφωνους εταίρους μας, τις αυστριακές εφημερίδες που σύσσωμες έσπευσαν να κάνουν την Conchita πρωτοσέλιδο και τον Καγκελάριο της Αυστρίας που της αφιέρωσε προσωπικό ραντεβού.

Στη μεταμοντέρνα κοινωνία, η κατασκευή της έννοιας του εαυτού και της ταυτότητας οικοδομείται στα πλαίσια ετερόκλητων ιδιοτήτων διαφορετικών μεταξύ τους, χωρίς αρμούς, σαν ένα παζλ που τα κομμάτια του είναι ατάκτως τοποθετημένα. Η οργάνωση της κατακερματισμένης ταυτότητας του κάθε μετανεωτερικού ατόμου δεν έχει εσωτερική συνοχή. Ο εαυτός, ως προϊόν – εμπόρευμα, χτίζεται στη βάση των απαιτήσεων της αγοράς και οφείλει, αν θέλει να αγοράζεται και να πουλιέται σε καλή τιμή, να διαθέτει την απαραίτητη ευελιξία και να είναι ανοιχτός στις αλλαγές. Για τον λόγο αυτό, η αναζήτηση της ρευστής ταυτότητας νοηματοδοτείται συχνά ως αυτοσκοπός. Το «να βρω τον εαυτό μου» σήμερα, προτάσσεται ως ύψιστη προτεραιότητα του ατόμου και νοηματοδοτείται ως μια εξατομικευμένη διαδικασία στην οποία συμμετέχουν οι «ειδικοί – καθοδηγητές» ή άλλοι που και αυτοί ατομικά αναζητούν τον εαυτό τους. Το «κάνω απλώς τη δουλειά μου» ή υπάρχω διαμέσου της προσφοράς μου στο κοινωνικό σύνολο συνιστά μια αναχρονιστική στάση απέναντι στον «εαυτό» και την ατομική του πρόοδο. Συγχρόνως, η μετανεωτερική ταυτότητα οικοδομείται στα πλαίσια διαρκούς ανταγωνισμού μεταξύ των ομοίων με στόχο την επίτευξη της διάκρισης και της διαφορετικότητας του καθενός από τις ταυτότητες των άλλων, έστω στο πεδίο του lifestyle. Στην περίπτωση αυτή, αναφερόμαστε σε μια κατ’ επίφαση διαφορετική ταυτότητα η οποία, όπως και οι υπόλοιπες ομοίως διαφορετικές μετανεωτερικές ταυτότητες με τα εν δυνάμει στοιχεία και χαρακτηριστικά τους, συγκροτούν τον ξέπνοο άνθρωπο χωρίς ιδιότητες, χωρίς πάθη και χωρίς μεγάλες ιδέες.

Το βλέπουμε άλλωστε και στα διαδικτυακά παιχνίδια, όπως το «second life», όπου ο κάθε παίκτης μπορεί να πλάσει μια εικόνα του εαυτού του όπως τη φαντάζεται και να ζήσει μέσα στο παιχνίδι μια δεύτερη ζωή όπως «την επιθυμεί» και την φαντασιώνει.  Αναλυτικότερα, κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού ο παίκτης μπορεί να χτίσει εκ του μηδενός και να αλλάζει τις ιδιότητες της ταυτότητας του avatar που κατασκευάζει, ώστε να μπορεί να γίνει μοναδικό και ιδιαίτερο. Πιο συγκεκριμένα, μπορεί ο παίκτης να αλλάξει τα ρούχα, το χρώμα του δέρματος, το σχήμα του σώματος, το φύλο κλπ. του avatar που έχει επιλέξει. Ακόμα, μπορεί να αλλάξει και την ίδια τη «φύση» του avatar μετατρέποντας το σε κάτι μη ανθρώπινο, όπως ένα ψάρι, ένα λουλούδι, ένα ρομπότ. Το second life προσφέρει μια ρευστή, μη δεσμευτική και μη περιοριστική ταυτότητα στους ιδιώτες- παίκτες.

Συνεπώς, το άτομο κατασκευάζει την ταυτότητα του εντός του ηλεκτρονικού παιχνιδιού απαλλαγμένο από την κληρονομικότητα, τις κοινωνικές επιταγές του τόπου που έχει γεννηθεί, της κοινωνικής ομάδας στην οποία ανήκει κλπ. και μπορεί να γίνει ο, τι επιθυμεί και να παραμείνει σε αυτήν την κατάσταση για όσο το επιθυμεί και στη συνέχεια να αλλάξει.

Η ρευστή ταυτότητα κινείται λοιπόν ανάμεσα σε φυλετικές διακρίσεις, προκαθορισμούς φύλου, εξωτερικής εμφάνισης, ψυχολογικών χαρακτηριστικών και προσωπικότητας, κληρονομικότητας, προσωπικής ιστορίας, ιστορίας της κοινωνίας στην οποία έχει γεννηθεί το άτομο και εκείνης της υποομάδας υπαγωγής, κουλτούρας κλπ. Καμιά φορά υπερβαίνει τους παραπάνω παράγοντες ή και διασταυρώνει τα στοιχεία τους μεταξύ τους. Τελικά, η ταυτότητα αυτή, με την ευελιξία που διαθέτει, μπορεί να υπερπηδήσει τον προκαθορισμό του είδους, αφού ο παίκτης  μπορεί να ξεκινήσει με ένα avatar ενός ανθρώπου αντρικού φύλου και να το μετατρέψει σε θηλυκή γάτα. Αλλά αίρει επίσης τον περιορισμό της ταυτότητας εντός των στενών ορίων των έμψυχων όντων. Γιατί να περιορίζεται ένα avatar σε έμψυχα και να μην μπορεί να κατασκευάσει την ταυτότητα ρομπότ ή κατσαρόλας;

Καταληκτικά, θα σημειώναμε ότι το μοντέλο «second life» έχει επεκταθεί πέραν από το ιντερνετικό περιβάλλον, στην φαντασιακή κατασκευή του επιθυμητού εαυτού του κάθε ατόμου. Αυτή η προκάτ φαντασιακή κατασκευή, με την βοήθεια των media αποκτά πραγματική υπόσταση και με το κατάλληλο marketing μπορεί να εμφανιστεί ως επιτυχημένο πρότυπο εμφάνισης και συμπεριφοράς, που η υπόλοιπη κοινωνία, ξεπερνώντας το αρχικό ξάφνιασμα, θα ήθελε να μιμηθεί και να αναπαράγει, αναγνωρίζοντας την επιτυχημένη παρουσία του στον κόσμο του θεάματος. Έτσι για παράδειγμα, το να δίνει ένας ομοφυλόφιλος έμφαση σε γυναικεία χαρακτηριστικά, στην κοινωνία μας την εθισμένη από «διαφορετικότητες», είναι «πια κάτι μπανάλ», που δεν ξαφνιάζει κανέναν. Το να τονίζει ταυτόχρονα την αντρική του ιδιότητα αφήνοντας μούσι ντύνεται από το πολιτισμικό marketing με αμπαλάζ πρωτοτυπίας, καινοτομίας και ιδιαιτερότητας, διακρίνοντας «την γυναίκα με το μούσι» από τα άλλα εμπορεύματα, άρα καθιστώντας την ελκυστικό προϊόν προς αγοραπωλησία.

Τελικά, κάνοντας «πλύση εγκεφάλου» το εν λόγω πολιτισμικό marketing οδηγεί μια σημαντική μερίδα των νέων να αναρωτηθούν για τους εαυτούς τους: «Πως θα με πουλήσω αν δεν καινοτομήσω;» Ο Κοντσίτος είναι εδώ για να δώσει ιδέες…

Ευγενία Σαρηγιαννίδη

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα <<Ποντιακή Γνώμη>>, Ιούνιος 2014, Έτος 6ο, Αρ. Φύλλου 63.

, , , ,



Προσθέσετε απάντηση