Home » Δημοσιεύσεις - Άρθρα » Are you talking to me?
Ιαν
28

«Η πρωτόγονη κοινωνία είχε τις μάσκες της, η αστική τους καθρέπτες της και εμείς τις εικόνες μας.»

J. Baudrillard

 

Η ερώτηση που ο Ρόμπερτ Ντενίρο σε ρόλο taxi driver απευθύνει στο είδωλο του στο καθρέπτη, στον εαυτό του, στην εικόνα του και σε όλους τους θεατές που θα παρακολουθούσαν την ταινία από εκείνη τη στιγμή και ύστερα, δίνει εμβληματικά το βάπτισμα σε μια νεοεμφανιζόμενη κουλτούρα «σινεμά – Hollywood» η οποία αφενός παρατηρείται στη σκέψη και το φαντασιακό των σύγχρονων ανθρώπων, αφετέρου αντανακλάται στην συμπεριφορά τους.  Από τον αστυνομικό που ποζάρει ημίγυμνος με τα όπλα του σε φωτογραφίες στην προσωπική του σελίδα στο facebook, από το μοίρασμα προσωπικών στιγμών στο διαδίκτυο, από την «φωτογραφομανία», μέχρι τους μαθητές που βιντεοσκοπούν με τα κινητά τους στις τουαλέτες, στο προαύλιο ή στις τάξεις βίαιες συμπεριφορές ή σκηνικά σεξουαλικού περιεχομένου, τα οποία «μοιράζονται» μετά με τους φίλους τους, λανθάνει η ίδια «νοοτροπία»: η διαμεσολάβηση από το φακό με άρρητες υποσχέσεις για λαμπερά φώτα δημοσιότητας καθώς και η απεγνωσμένη αναζήτηση κοινωνικής αναγνωρισιμότητας από όλους όσους βαυκαλίζονται με την έμμονη ιδέα ότι είναι ή ότι πρέπει να γίνουν κάπως πιο διακεκριμένοι ή διαφορετικοί από τους ομοίους τους, τους συχνά εξίσου «διακεκριμένους και διαφορετικούς». Τι τεκμηριώνει αυτήν την αξίωση του καθενός μεταμοντέρνου στην κοινωνική διάκριση; Όχι βέβαια πια η προσφορά του μέσω του μόχθου, της αγάπης ή των αγώνων του για το άμεσο ή έμμεσο κοινωνικό του περιβάλλον, αλλά οι «εξαιρετικές» ιδιότητες που το κάθε άτομο επισυνάπτει στις εικόνες του βιογραφικού σημειώματος που εμφανίζει στους άλλους για να παρουσιάσει τον εαυτό του.

Διαφαίνεται λοιπόν μια νεοαναδυόμενη κουλτούρα ναρκισσισμού, η οποία διαμεσολαβείται από κάμερες – καθρέπτες, που προσφέρουν αντανακλάσεις κοινωνικά περισσότερο διακεκριμένες από το ίδιο το άτομο. Στην περίπτωση αυτή, το μετανεωτερικώς σκεπτόμενο άτομο προβάλλει αυτές τις αντανακλάσεις – απεικάσματα ως την πραγματική εκδοχή του εαυτού του: ρόλος και άτομο – ηθοποιός τείνουν να ταυτιστούν σε ένα ενιαίο πρόσωπο. Στην προσπάθεια του το άτομο να πείσει για την αληθοφάνεια της ύπαρξης των αντανακλάσεων του, μπερδεύει τον εαυτό του με την εικόνα του. Στα πλαίσια αυτά, όπου το άτομο δεν υπάρχει παρά μέσω των κατασκευών του εαυτού του, εκδηλώνει έναν αυτιστικό και εγωκεντρικό τρόπο σκέψης και ιδιωτεύουσας επικοινωνίας. Συνδιαλέγεται με τις διάφορες κατασκευασμένες εκδοχές του εαυτού του παράγοντας έναν λόγο από τον οποίο αφαιρεί σταδιακά τη ζωή και το νόημα, μετατρέποντας τον σε ξύλινο λόγο εντυπωσιασμού, που ως βασικό σκοπό έχει να επιστρέφει ο ήχος της φωνής στα αυτιά εκείνου που τον παρήγαγε. Παραλληλίζοντας θα λέγαμε ότι ζει από τα «ασώματα» και «ενσώματα» avatar του σε ένα δυνητικό κόσμο, δοκιμάζοντας τα δυνητικά προσόντα του, προβάλλοντας τη δυνητική ταυτότητά του, υλοποιώντας φαντασιακά τις εν δυνάμει επιθυμίες του κλπ. με ύφος ανθρώπου που «γύρισε από τα πάντα χωρίς να έχει πάει ποτέ πουθενά».

Ο μετανεωτερικός ναρκισσευόμενος εαυτός τείνει λοιπόν να ζει όχι ως αυτό που είναι, αλλά ως η κινηματογραφική απεικόνιση αυτού που θα ήθελε να είναι. Με άλλα λόγια, δεν ζει για ή με την εικόνα, γίνεται η εικόνα και υπάρχει διαμέσου αυτής, στα πλαίσια της επιθυμητής κοινωνικής αναγνώρισης όχι γι’ αυτά  που προσφέρει, αλλά για το κύρος ή την ισχύ ή την προσωπικότητα που φαντάζεται ότι διαθέτει.

Ευγενία Σαρηγιαννίδη

Δημοσιεύτηκε στην Ποντιακή Γνώμη, Φύλλο Νοεμβρίου 2013

, , ,



Προσθέσετε απάντηση